- Εκλογές: Ένα καρότο σαν
αντίδοτο στην οργή του κόσμου
Έρχονται πλέον οι πολυπόθητες εκλογές που τόσο πολύ επιθυμούσαν όλα τα κοινοβουλευτικά κόμματα μνημονιακά και αντιμνημονιακά, 29 Απρίλη ή 6 του Μάη, είναι οι πιθανές ημερομηνίες. Σε 45 μέρες θα έχουμε εκλογές ανακοίνωσε ο Πέτρος Ευθυμίου στη ΝΕΤ το βράδυ στις 16 του Μάρτη. Μία κυβέρνηση που στερείται πλήρως κάθε κοινωνικής νομιμοποίησης, ακόμα και τα συνταγματικά άλλοθι της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, προκηρύσσει εκλογές σε χρόνο που αυτή επιθυμεί, με το τρόπο που αυτή θέλει. Οι εκλογές έρχονται μετά την ψήφιση του μνημονίου 2, μετά το PSI. Έρχονται μετά τη μεγαλειώδη κοινωνική αντίδραση ενάντια στο νέο μνημόνιο στις 12 του Φλεβάρη. Έρχονται μετά την έντονη διάθεση σύγκρουσης του κόσμου που είχε ξεχειλίσει από οργή, εκείνο το απόγευμα και νύχτα της Κυριακής στις 12 Φλεβάρη. Έρχονται μετά από συνεχείς, καθημερινές διαδηλώσεις, απεργίες, κινητοποιήσεις ενάντια στη κυβέρνηση και τη τρόικα για να μην περάσουν τα νέα βάρβαρα μέτρα. Με ένα κόσμο που εκφράζει την οργή του σε κάθε εκπρόσωπο της μνημονιακής πολιτικής. Έρχονται τη στιγμή που έχει ακυρωθεί πλήρως η κοινωνική τους συναίνεση.
Τη στιγμή που ο κόσμος επιτίθεται με σφοδρότητα στο κοινοβούλιο, στους θεσμούς, στα κανάλια τους, στα ΜΜΕ τους. Έρχονται τη στιγμή που ¨η ομαλότητα¨ κινδυνεύει. Έρχονται τη στιγμή που ¨ο νόμος και η τάξη¨ κινδυνεύουν. Έρχονται για να τρομοκρατήσουν και να εκβιάσουν.
Δείχνουν την αγωνία τους να αναβαπτιστούν νόμιμοι, να αναστήσουν τη κοινωνική συναίνεση, να εξασφαλίσουν όσο μπορούν την ανοχή του κόσμου. Κι αυτό για να κυρωθούν οι επιλογές της δοτής κυβέρνησης και της τρόικα. Δείχνουν την αγωνία τους για να περάσει ανώδυνα και ειρηνικά η δανειακή σύμβαση και όλα τα μέτρα που ψήφισαν και τα νέα σκληρότερα μέτρα που έρχονται τον Ιούνιο. Δείχνουν την αγωνία τους μπροστά στις επόμενες λαικές κινητοποιήσεις. Αγωνία για τις παρελάσεις στις 25 του Μάρτη, αγωνία για τη 1η του Μάη.
Στόχος τους η συντηρητικοποίηση του κόσμου, μέσα από ψέματα, με τη τρομοκρατία, με το φόβο, με τη σπίλωση. Με το δίλημμα ¨ή σωτηρία της πατρίδας ή χρεοκοπία¨. Με τα διλήμματα ¨Ευρώ ή εξαθλίωση και φτώχεια¨, ¨μνημόνιο ή χάος¨. Στόχος να ρίξουν ένα καρότο στο κόσμο, να σταματήσουν για λίγες ημέρες το μαστίγιο και κύριος στόχος να πάρουν την πολυπόθητη νομιμότητα για να συνεχίσουν στο δρόμο της φορομπηχτικής πολιτικής, των νέων σκληρών μέτρων, των νέων μνημονίων. Να συνεχίσουν και να ολοκληρώσουν το ξεπούλημα της χώρας.
Έρχονται οι εκλογές και για την Αριστερά σαν το πολυπόθητο δώρο που από καιρό αναζητούσε.
Όλο το διάστημα των μεγάλων λαικών κινητοποιήσεων, Σύνταγμα, μνημόνιο 1, μεσοπρόθεσμο, Φλεβάρης 2012, μνημόνιο 2, η Αριστερά ζητούσε εκλογές. Βυθισμένη ¨στη νομιμότητα¨ και τον κοινοβουλευτισμό, δε τόλμησε καν να αδράξει την ευκαιρία και να ζητήσει δημοψήφισμα τότε που άτακτα και εκβιαστικά, έβαλε το θέμα ο Γ. Παπανδρέου στην Ευρώπη. Δεν τόλμησε να θίξει την Ευρωπαική νομιμότητα.
Η Αριστερά δεν τόλμησε να βγει έξω από τη Βουλή τότε που ψηφίζονταν τα μνημόνια και τα άγρια μέτρα ενάντια στους εργαζόμενους, ενάντια στον Ελληνικό λαό. Τότε που ψηφίζονταν η κατάργηση της εθνικής κυριαρχίας. Τότε που εκατοντάδες χιλιάδες λαού, βρίσκονταν στο Σύνταγμα και ζητούσαν να φύγει η κυβέρνηση, η τρόικα και τα μνημόνια. Η Αριστερά νομιμοποιούσε με τη παρουσία της τη Βουλή και τις ψηφοφορίες της και οι βουλευτές της έφευγαν σαν παράνομοι μέσα από τη πόρτα του Εθνικού κήπου για να αποφύγουν και αυτοί την οργή του κόσμου. Ας φανταστούμε πόσο καλύτερα θα ήταν τα πράγματα για το λαικό κίνημα και πόσα εμπόδια θα έφερνε στη κυβέρνηση και την ψήφιση των μέτρων, το να αποχωρήσουν οι βουλευτές της Αριστεράς από τη Βουλή και να ενωθούν με το λαό που διαδήλωνε ενάντια στη ψήφισή τους. Αυτό όμως απαιτούσε μία άλλη Αριστερά, αποφασισμένη να συγκρουστεί. Μία Αριστερά άξια των περιστάσεων. Η Αριστερά λοιπόν ζητούσε εκλογές, με στόχο να καταγράψει τις δυνάμεις της, να πάρει κάποιες έδρες παραπάνω, να έχει έστω μία αντιπολιτευτική δύναμη παραπάνω. Και αυτό κατακομματιασμένη, χωρίς ενιαία φωνή στο κοινοβούλιο, χωρίς σαφή πρόταση διεξόδου από τη κρίση. Ξέχασε η Αριστερά το ρόλο της σύγκρουσης και της ανατροπής. Είναι μία Αριστερά που καταθέτει συνέχεια ¨δηλώσεις νομιμοφροσύνης¨, καταδικάζοντας ¨τη βία από όπου κι αν προέρχεται¨, ακυρώνοντας τις όποιες αγωνιστικές διαθέσεις του κόσμου, καλώντας τον να ξαναμπεί στο μαντρί των ήσυχων παρελάσεων στο κέντρο της Αθήνας. Τρανταχτό παράδειγμα οι εμετικές ανακοινώσεις περί βίας, σύμπασας της κοινοβουλευτικής Αριστεράς μετά τις 12 Φλεβάρη.
Και να που ήλθαν οι εκλογές, έτσι όπως βέβαια τις θέλει το αντίπαλο στρατόπεδο, το στρατόπεδο του μνημονίου και της αντιλαικής πολιτικής γιατί αυτοί έχουν την τράπουλα και αυτοί μοιράζουν τα χαρτιά. Εκλογές που θα γίνουν αλλά σε κλίμα τρομοκρατίας και εκβιασμών. Και ακολουθεί η Αριστερά το δρόμο της ¨νομιμότητας¨ και τις εκλογές, όπως αυτοί ορίζουν. Και θα βγάλει και αρκετές έδρες παραπάνω και θα μπορεί να φωνάζει λίγο παραπάνω. Δεν δικαιούται όμως να έχει αντιρρήσεις τη στιγμή που της δίνουν τις εκλογές που τόσο επιθυμούσε.
Καλλιεργεί όμως με αυτό το τρόπο και η Αριστερά την ανοχή του κόσμου και τη κοινωνική συναίνεση όπως το σύστημα προτάσσει. Κατευνάζοντας με αυτό το τρόπο την οργή του κόσμου, διοχετεύοντάς την στις εκλογικές διαδικασίες, καλλιεργώντας τον μύθο μίας καλύτερης Βουλής. Και αυτό τη στιγμή που το σύστημα έχει έτοιμες τις λύσεις του. Συγκυβέρνηση με ή χωρίς Παπαδήμο και γυρεύει μόνο τη νωπή λαική εντολή για να πάρει ανάσα και να συνεχίσει το έργο του, μέσα από σκληρότερα ακόμη μέτρα για την απόλυτη εξαθλίωση της Ελληνικής κοινωνίας.
Σε τόσο δύσκολες, ιστορικές στιγμές, για τη χώρα και το λαό, είναι αναγκαίο όσο ποτέ ένα Λαικό Μέτωπο, με σαφές πρόγραμμα για την επομένη ημέρα. Ένα μέτωπο που θα προτάσσει τις ανάγκες του κόσμου ενάντια στις ανάγκες τους. Αυτός είναι ο μόνος δρόμος που διαλύοντας τις ¨εκλογικές αυταπάτες¨, θα βοηθήσει στη πολιτική συνειδητοποίηση, θα βοηθήσει στη πολιτική χειραφέτηση της κοινωνίας. Για να πάρει η κοινωνία και ο λαός τη κατάσταση στα χέρια του ενάντια στη φτώχια την εξαθλίωση και την ολοκληρωτική δουλεία.
17/3/2012
-
Ελένη-Αλίκη Μηνακάκη
-
http://www.politikokafeneio.com/neo/modules.php?name=News&file=article&sid=2143
- ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΑΡΗ
ΤΑΣΤΑΝΗ
- Θέατρο «Μίκης Θεοδωράκης»,
Αργυρούπολη Κυριακή, 4.3.2012
Αγαπητές φίλες και φίλοι,
Βρισκόμαστε σήμερα εδώ με μια διπλή ιδιότητα: Tων φίλων της ποίησης και των παλιών και πιο πρόσφατων φίλων του Άρη Ταστάνη. Για να γιορτάσουμε ένα πραγματικά πολύ σημαντικό σταθμό στη ζωή ενός ποιητή – την πρώτη αναδρομική ποιητική συλλογή του μετά από 12 ατομικές. Τα ταξίδια μου [1976-2011] αποτυπώνουν μια ποιητική διαδρομή 35 χρόνων από την κυκλοφορία της πρώτης συλλογής του με τίτλο Πίσω από γυάλινους τοίχους το 1976 - ένα χρόνο μετά την καθήλωση του στο αναπηρικό καρότσι. Κι υπάρχει ένας ακόμα λόγος γιορτής εδώ σήμερα όλων εμάς μαζί με τον Άρη: Το ίδιο το γεγονός της έκδοση ενός βιβλίου, και μάλιστα ενός βιβλίου ποίησης, αποτελεί πλέον από μόνο του ένα κατόρθωμα: του ίδιου του δημιουργού, αλλά και του εκδοτικού οίκου που αναλαμβάνει το εγχείρημα. Κι όχι μόνο επειδή εδώ και τρεις δεκαετίες η εποχή μας χαρακτηρίζεται ως «αντιποιητική», μια εποχή όπου η ποίηση ως η πιο προσωπική μορφή αισθητικής έκφρασης του ανθρώπου δεν έχει πολλές ευκαιρίες να συναντηθεί με το κοινό της, τους ανθρώπους που τη διαβάζουν και την αγαπούν – «…αυτές τις μέρες που λένε ότι τα ποιήματα έχουν τελειώσει», όπως γράφει στο ποίημα του «Ανοιχτή επιστολή» κι ο Άρης.
Αλλά κυρίως επειδή εδώ και δύο χρόνια, προκειμένου να μη γίνει στάση πληρωμών απέναντι στους διεθνείς δανειστές της χώρας, ακολουθείται ο δρόμος της λεγόμενης «εσωτερικής υποτίμησης» - σε τελευταία ανάλυση, της ίδιας της ανθρώπινης ζωής. Βιώνουμε έτσι την πιο βίαιη επέμβαση αναδιοργάνωσης της προσωπικής ζωής του εργαζόμενου ανθρώπου από μεριάς της εξουσίας. Προς όφελος του πιο επιθετικού τμήματος του διεθνούς κεφάλαιου, του χρηματοπιστωτικού, σε μια επιχείρηση υπέρβασης της κρίσης χρέους, που αποτελεί την κυρίαρχη μορφή της δομικής κρίσης του συστήματος, μέσω μιας τεράστιας αναδιανομής εισοδήματος από τους «κάτω» στους «πάνω» και, ειδικά στο πλαίσιο της Ε.Ε., από τις πιο αδύνατες στις πιο ισχυρές, πλεονασματικές οικονομίες και χώρες: Όταν ήδη οι άνεργοι καλούνται να ζήσουν με 7,5-11,5 ευρώ τη μέρα και υπολογίζεται ότι μέχρι τέλος 2012 αυτοί θα κυμαίνονται μεταξύ 1.200.000-1.300.000 αντρών και γυναικών, ενώ η πλειοψηφία των εργαζόμενων Ελλήνων κι Ελληνίδων χάρη στο Μνημόνιο Νο 2 και τη νέα δανειακή σύμβαση θα τείνουν να ζουν με 15 ευρώ τη μέρα, θα απαιτείται προσωπική γενναιότητα για κάθε βιβλίο που αγοράζεται, άρα και για κάθε βιβλίο που βρίσκει το δρόμο της έκδοσης. Και νομίζω ότι είναι περιττό να σας πω την εποχή που γκρεμίζεται το εντελώς υποτυπώδες κοινωνικό κράτος στη χώρα μας, τι αυξημένη γενναιότητα απαιτείται από μεριάς δημιουργών, όπως ο Άρης Ταστάνης, για να συνεχίσουν να δημιουργούν. «Η δική μας ζωή όνειρο, ενέχυρο και δρόμος χωρίς τέλος», γράφει στο «Καημός και παράπονο», πολύ περισσότερο στις σημερινές συνθήκες γενικής κοινωνικής ερήμωσης: Τώρα καλούνται να παλέψουν για τα αυτονόητα, για το δικαίωμα τους σε μια αξιοπρεπή ζωή, κυριολεκτικά από την αρχή.
Γι’ αυτό και δεν αρκεί μόνο η πάλη κι η ευρύτερη δυνατή μετωπική συμπαράταξη για την ανατροπή αυτής της πολιτικής κοινωνικού ολοκαυτώματος. Χρειάζεται ταυτόχρονα σήμερα μια πολιτιστική επανάσταση, που θα επιτρέψει να εξακολουθήσει να υπάρχει στην τέχνη που δεν είναι καταφύγιο απέναντι στην κοινωνική βαρβαρότητα ούτε παίζει ρόλο βάλιουμ απέναντι στις κοινωνικές συγκρούσεις. Στην τέχνη που στέκεται κριτικά απέναντι στην κοινωνική πραγματικότητα κι ανατρεπτικά απέναντι στην εξουσία, που ανοίγει τα μάτια και τ’ αυτιά των ανθρώπων στα υπέργεια κι υπόγεια ρεύματα και κοινωνικές διαδρομές ολόγυρα τους, που πυροδοτεί τη σκέψη και είναι μια τέχνη χρηστική για την ανθρωποποίηση του ανθρώπου – μια τέχνη δηλαδή σαν αυτή του Άρη Ταστάνη. Ας γιορτάσουμε λοιπόν σήμερα και τ’ ότι έχουμε ακόμα τη δυνατότητα να ερχόμαστε σ’ επαφή μέσα από νέες εκδόσεις με τα έργα μιας τέτοιας τέχνης. Ότι για μας σε μεγάλο βαθμό δεν ισχύει, ακόμα τουλάχιστον, ο στίχος του Μπρεχτ: «Δε θα λένε: Ήτανε σκοτεινοί καιροί. Θα λένε: Γιατί σωπαίναν οι ποιητές τους;» Γιατί η ποίηση έχει αυτή τη λειτουργία που αποτυπώνει ο Άρης παραφράζοντας τον Χικμέτ: «…-Κάθε πρωί η καρδιά μου ντουφεκίζεται στην Ελλάδα! / -Κάθε νύχτα η καρδιά μου ντουφεκίζεται στη Σμύρνη! - Αυτός ο λόγος των ποιητών μας ενώνει πάντα…» [από το ποίημα «Τρία μάτια στο Αιγαίο-Στο σ. Ονέρ Σενόλ», Λαύριο 1984]
Ας εξετάσουμε όμως, πρώτα, τα κυρίαρχα μοτίβα στα ποιήματα του Άρη Ταστάνη.
Μπορεί η ποίηση του να γράφεται στο αναπηρικό καροτσάκι κι ο Άρης να περνάει το μεγαλύτερο διάστημα της ζωής του σε ένα αστικό τοπίο, μ΄ επίκεντρο τη μονοκατοικία στην Τερψιθέα της Γλυφάδας, που είναι σπίτι του, μόνο όμως στα διαλείμματα της είναι μια ποίηση «σκοτεινή». Στο κύριο σώμα της ξεχειλίζει από φυσικά στοιχεία και, πολύ συχνά, φως και χρώματα. Κάποιες φορές τόσο εκτυφλωτικά, ώστε ακόμα κι αν ο χρόνος αναφοράς είναι νυχτερινός, ο αναγνώστης να τον προσλαμβάνει ως ένα «αστραφτερό» σκοτάδι.
Από τα φυσικά στοιχεία κυριαρχούν δύο: Το νερό – κυρίως αλλά όχι μόνο ως θάλασσα – γι’ αυτό και το βασικό χρώμα στην ποίηση του, όταν δεν είναι το σκοτάδι της νύχτας, είναι το γαλάζιο του Αιγαίου - κι ο άνεμος: Και τα δύο χωρίς αρχή και τέλος, σύμβολα μιας ελευθερίας χωρίς φραγμούς, πολύ πέρα από τις δυνατότητες και του πιο λειτουργικού ανθρώπινου σώματος, μιας ελευθερίας απεριόριστης. Γιατί αυτό είναι πριν απ’ όλα η ποίηση του Άρη Ταστάνη: Ένα δοξαστικό στην ελευθερία.
«�eA1ίξε γαρύφαλλο στ’ αλμυρό νερό. / Η θάλασσα μας σημαδεύει και σε τούτο τον καιρό.» [«Θαλασσινό τραγούδι»]
«Να είναι οι νύχτες σου θάλασσες ανθισμένες / Να είναι τα τραγουδάκια σου κύματα σμαραγδένια / Να είναι τα βουρκωματάκια σου του Αύγουστου ξαφνικές βροχούλες» [«Το νανούρισμα της Φελίσιας»].
«Κι ας γνωρίζουμε καλά όλοι μας / Ότι οι τρικυμίες θα δυναμώσουν / Στη Μεσόγειο και στις θάλασσες του κόσμου…» [«Το βάσανο της λησμονιάς»]
«Πάντα ήσουν ποταμός απέραστος κι αγριεμένος.» [«Νυχτερινό»]
«Απόψε στη Μεσόγειο καλπάζει αραβικό φαρί ο νότιος άνεμος.
Κοιμούνται άσκεποι οι φίλοι μου στην έρημο του Μπιρ-Χακίμ.
Μισό αιώνα περιφέρομαι ανέστιος, λαθραίος και παράνομος…
Θάλασσα παρηγοριά μου, φύλαξε της ζωής μου τα κομμάτια.»
[«Μεσόγειος»]
Η ζωή γενικότερα ξεδιπλώνεται σε μεγάλο βαθμό μέσα από αναφορές σε φωτεινά ή σκοτεινά θαλασσινά τοπία. Η θάλασσα σηματοδοτείται με το κύριο σύμβολο του θαλασσινού ταξιδιού, το καράβι. Καράβια-νησιά, καράβια-κομματάκια απ’ το παζλ της ιστορίας. Μαζί με τον άνεμο, πάλι, εμφανίζονται ως μοτίβα τα κατεξοχήν πλάσματα τ’ ουρανού, τα πουλιά. Και συνειρμικά με το νερό, τον άνεμο, τα καράβια και τα πουλιά όχι τυχαία η πιο άμεση αναφορά σε ανθρώπινα πλάσματα αφορά τα πιο αδέσμευτα απ’ αυτά, τους αντάρτες.
«Είχαμε ζήσει πάντα σε κλειστές παραλίες / Με τ’ αλμυρίκια να φυτρώνουν ανάμεσα / Σε σπασμένα κεραμίδια κι απολιθωμένα όστρακα» [«Κλειστές παραλίες…», 1998]
«Θέλω να υπάρχεις. / Όπως η θάλασσα που δεν τελειώνει πουθενά! /…Θέλω να υπάρχεις. / Φωτισμένο ποστάλι στο βουρκωμένο Αιγαίο!» [«Θέλω να υπάρχεις»]
«Η Μυτιλήνη / Καράβι στα πέλαγα του κόσμου τον ταξιδεύει…» [«Οι φίλοι μου»]
«Γιατί εσύ είσαι ένα καραβάκι από πευκόφλουδα / Που έχει άλμπουρα τα παραπονεμένα λόγια / Του μπάρμπα-Αριστή από τα Λεύκα της Άγρας. / Στην πλώρη μια Γενοβέφα του Θεόφιλου / Κατάρτια τα παιδικά μας σπαθιά από κυδωνόκλαδο. / Και ταξιδεύει γιαλό-γιαλό μέχρι να ξημερώσει / Πάνω-κάτω στην άγονη γραμμή.» [«Γιατί το 2009;»]
«Να είναι οι πόθοι σου καράβια που αρμενίζουν / Να είναι οι τύχες σου διαβατάρικα πουλιά» [«Το νανούρισμα της Φελίσιας»]
«Να είναι πάντα ανοιχτοί οι δρόμοι σου / Θαλασσοπούλια οι πόθοι σου. / …Καράβι φωτισμένο η Ανατολή.» [«Αμανές»]
«Θαλασσοπούλια από την Κίνα κι από τη Χιλή» [Χειμωνιάτικη μπαλάντα, 2009]
«Άνεμος ασίκης απ’ τα μέρη της ανατολής χρυσοράσωτος δραγάτης. / Στο τραπέζι απλώνει κουρμπάνι τις ντουφεκισμένες μοίρες. / Νεκρόδειπνο με τις ψαρογυναίκες που ’χουν φτερά στην πλάτη. / Παραμονή Πρωτοχρονιάς στολίστηκες και βγήκες στο κλαρί αντάρτης.»[«Ένας γυρισμός»]
Τα μοτίβα της θάλασσας και των πουλιών διευρύνονται τόσο ώστε να καλύπτουν το εργατικό κίνημα και το ίδιο το χειραφετητικό όνειρο και όραμα των ανθρώπων.
«Για τα παιδιά / Με τα ξύλινα σπαθιά: Που πήραν της θάλασσας τους δρόμους / Με μια σημαία κόκκινη στους ώμους! / Για τα παιδιά / Με τα ξύλινα σπαθιά: Που γίνανε θαλασσοπούλια της νοσταλγίας. / Κι άστρα μακρινά μιας χαμένης ευτυχίας.» [«Τα παιδιά με τα ξύλινα σπαθιά»]
Η λαχτάρα της θάλασσας στην ποίηση του Άρη ταυτίζεται με τη λαχτάρα για ζωή. Κι είναι τόσο δυνατή, ώστε να προσδιορίζει την ίδια την πόλη:
«Ο νόστος της θάλασσας στις αντένες φωλιάζει.» [«Νυχτώνει»]
Η γη, αντίθετα, το γειωμένο στοιχείο, είναι εξαιρετικά σπάνιο μοτίβο. Ίσως όχι τυχαία η μοναδική αυτοτελής αναφορά σε αυτή γίνεται σ’ ένα ποίημα που αναφέρεται στο θάνατο του ποιητή:
«Η γη να τραγουδά τους δικούς της ρυθμούς.» [«Όταν θα φύγω…», 1998]
Τις ελάχιστες υπόλοιπες αναφορές σ’ αυτή, τις συναντούμε συνήθως υποταγμένες στην έξαρση της θάλασσας ή του ανέμου, στη δυναμικότητα δηλαδή των κύριων φυσικών στοιχείων αναφοράς:
«Άνεμος υγρός, νωχελικά γυροφέρνει στις αποικίες της ελιάς / Στα πέτρινα τσαμλίκια, στων πηγαδιών τα μάγγανα / Στα ξεροτρόχαλα προσκυνητάρια, στους σκουριασμένους χείμαρρους / Στων ψαράδων τα χνάρια / Στις ξερολιθιές και τις σημαδούρες των οστρακολιβαδιών.» [«Αυγούστου νύχτες…», 1999]
Δεύτερο, τα ταξίδια του Άρη Ταστάνη, με πεδίο αναφοράς τον τίτλο της αναδρομικής ποιητικής του συλλογής, είναι καταρχήν κυριολεκτικά: Τα καλοκαίρι απ’ τη Γλυφάδα στη γενέτειρα του, τα Παράκοιλα της Μυτιλήνης. ΄Η σχεδόν κυριολεκτικά: Φθάνουν μέχρι σχεδιασμούς επί χάρτου.
«…Στις τσέπες ηλιόσποροι και προκηρύξεις / Όταν βραδιάζει για χάρτες τ’ απλώνουμε στο σιδερένιο τραπέζι του μπαλκονιού.» [«Αυγούστου νύχτες…», 1999]
«Κι αποθυμιές των μακρινών ταξιδιών / Ένα ποτήρι κόκκινο κρασί στο τραπέζι κάτω απ’ την κληματαριά» [«Όταν θα φύγω…», 1998]
Ή μέχρι την αίθουσα αναμονής του παλιού αεροδρόμιου του Ελληνικού – εκεί που σήμερα μέχρι τις 3.00 φυτεύεται ένας ελαιώνας προκειμένου να μη μετατραπεί σε πολυτελείς κατοικίες και καζίνα.
«Γύρω απ’ το τσίγκινο τραπεζάκι / Στην αίθουσα αναμονής / Απολαμβάνουμε ζεστή σοκολάτα / Μεγαλόφωνα σχολιάζοντας το άγχος των ταξιδιωτών. / …Ξημερώνει. / Στον ηλεκτρονικό πίνακα αναγγέλλεται η πτήση 604 / Για Ντουμπάι. / Ανοίγουν τα διαβατήρια. / Εμείς μαζεύουμε τσιγάρα, αναπτήρες, σταυρόλεξα. /Τώρα τι κάνουμε;» [«Αεροδρόμιο Ελληνικού»]
Κυρίως όμως είναι ταξίδια φαντασιακά: Βασικό όχημα του Άρη το μυαλό του:
«Γύριζε με το μυαλό του όλη την υδρόγειο / Πίσω από τα κλειστά στόρια της μονοκατοικίας / Στα ριζά του καμένου δάσους επί μπαζωμένου ρέματος… / …Με το μυαλό του πατίνι / Γύριζε πάλι όλο το δωμάτιο / Που διάγει βίο συνηθισμένο και νόμιμο…» [«Ένα Σαββατόβραδο», 2001]
Σύμβολα αυτών των ταξιδιών, χάρτινα ή ζωγραφισμένα καραβάκια, απ’ το Αιγαίο μέχρι τις θάλασσες του κόσμου. Η ασπρόμαυρη φωτογραφική εικονογράφηση της ποιητικής συλλογής του Άρη με τα γλυπτά καραβάκια του Τάσου Ταστάνη, που είχαμε την απόλαυση να δούμε τριδιάστατα και με όλα τα εκτυφλωτικά τους χρώματα στην «Έκθεση των 113 Καλλιτεχνών» ενάντια στο ξεπούλημα του Ελληνικού τον περασμένο Σεπτέμβρη, παρεμβαίνει σ’ ένα γεγονός: Τα καραβάκια του Άρη κάποια στιγμή αποδεικνύονται σχεδόν εκρηκτικά.
«Καράβι χάρτινο φτιάχνει πειρατικό. / Ανάβει τσιγάρο λαθραία στη γωνιά του. / Και σήματα απεγνωσμένα στέλνει με καπνό.» [«Ένας άλλος άνθρωπος», 2009]
«Ήταν ένα διάφανο ποταμάκι / Που άφηνε χάρτινες βαρκούλες / Δίχως ποτέ να βρουν στο Αιγαίο λιμανάκι.» [«Διπλό τραγούδι»]
«Και το καραβάκι που ζωγράφισα στα παιδιά ναυάγησε.»
[Οδοιπόρος]
«…Κάποτε ζωγράφιζα καραβάκια μ’ ανοιχτά πανιά / Το τετράδιο κατασχέθηκε τον Οκτώβριο του 1979 / Ο ασφαλίτης θα ‘ταν μύωψ / Αλλιώς πως γίνεται τα καραβάκια / Να μοιάζουν με σχεδιαγράμματα βομβών;» [Αποσπάσματα]
Είναι ταυτόχρονα ταξίδια στο χρόνο: Στην παιδική ηλικία και στην ιστορία.
«Θα σου χαρίσει, λέει άφωνα, / Να μυρίζεις / Εκείνη τη θάλασσα που μύρωνε τα παιδικά του όνειρα. [«Οκτ. 1990, Περιθώριο ημερολογίου»]
«Γκρίζο βαθύ του χρόνου / Τότε που παιδί τον άφηναν στο καφενεδάκι της Επάνω Σκάλας / Να τρέξουν στο επισκεπτήριο της φυλακής / Να δουν τι έκανε με την έφεση ο δικηγόρος.» [Επιστροφή…]
Είναι ταξίδια που ξεκινούν μέσα απ’ το πάντα ανοικτό μεγάλο παράθυρο του δωματίου του στη μονοκατοικία της Τερψιθέας, πίσω απ’ το οποίο περνάει τις ώρες του καθημερινά. Γίνεται έτσι για τον Άρη ένα παράθυρο που ανοίγει σε κάθε γωνιά του κόσμου και της ιστορίας.
«Καθημερινά / Σχεδιάζω στη μούχλα των τζαμιών / Ανακαταλήψεις κι επεκτάσεις της αυτοκρατορίας μου / Με κωδική ονομασία:
“Ιωσηφίνα – Ρωξάνη – Ρόζα – Εστρέλα”».[«Οκτ. 1989, Περιθώριο ημερολογίου»]
«Από μέρες με παράθυρα κλειστά επιστρέφουμε.» [«ΠροσωποΓραφία»]
«Πάντα μεσάνυχτα και κάτι ανοίγει το παράθυρο / Στον τοίχο μια θάλασσα σκοτεινή τον καταπίνει. / Μες στο βυθό της μεταλλαγμένο σκύβαλο, κοχύλι κι άχυρο. / Στους Πόρφυρες η Φελίσια τα λύτρα της αθανασίας ξαναδίνει.» [«Η μπαλάντα του αλαφροίσκιωτου»]
«Τις νύχτες που τ’ άστρα παγώνουν στης ανατολής τα κανάλια / Ανοίγω παράθυρο να βγουν απάγκιο της κακουχίας οι σύντροφοι μου. / Στην τάβλα κόκκινο κρασί, βαριά τσιγάρα, αμέρωτο της ζωής το τραύμα.» [«Προαστίων κοινή ιστορία», 2009]
«Κουράστηκα να υπάρχω εδώ όπως υπάρχω / Πριν γίνω ένα με το παράθυρο / Θα φύγω…» [«Το ταξίδι», 1987]
Εξίσου σημαντικό όμως με το παράθυρο είναι το ταβάνι του δωματίου του, που πάνω του καρφώνεται η ματιά του. Ξαπλωμένος στο κρεβάτι του, το βλέπει να μετατρέπεται σε θάλασσες κι ακρογιάλια, σε ιδανικό τοπίο ταξιδιού, σε πεδίο αντίστασης.
«Είναι γιατί τώρα εμείς μόνο μπορούμε / Μετά τα μεσάνυχτα όλα να τα θυμόμαστε. / Αφού πολύ εύκολα το ταβάνι / Μετατρέπουμε σε ακρογυάλι. Μάλιστα / Πάντα της Μεσογείου / Με Σικελικούς εσπερινούς.» [«Το βάσανο της λησμονιάς»]
«Οι ημερομηνίες στο ταβάνι / Με ξεθωριασμένα διαβατήρια στην τσέπη / Και τούτο το Σαββατόβραδο θα επιβιβαστούν / Στο οχηματαγωγό «Αλκαίος» της άγονης γραμμής / Φούρνοι – Ικαρία –Καρλόβασι – Χίος – Ψαρά – Σίγρι - / Λήμνος - Άγιος Ευστράτιος –Σαμοθράκη - Αλεξανδρούπολη.» [«Ένα Σαββατόβραδο», 2001]
«Μ΄ όλα τα κόλπα στο ταβάνι που το μυαλό μου φτιάχνει / Θα ξεγελάσω ενοχές, μπάτσους, κάμερες και νόμους.» [«Το τραγούδι της Φελίσιας», 2005]
Το ταβάνι στην ποίηση του Άρη μετατρέπεται και σε ερωτικό κρεβάτι:
«Στου ταβανιού τη λάσπη εξαγνίζει τα όνειρα, τους έρωτες και τους θανάτους του.» [«Είναι ή μπορεί να είναι…», 2002]
«Αμέτρητες οι νύχτες που στο ταβάνι σε πλαγιάζω.» [«Διπλό τραγούδι των οδοιπόρων της νύχτας»]
Τρίτο, τα ποιήματα του Άρη Ταστάνη στοιχειώνουν μνήμες. Μνήμες μυθικές και προϊστορικές, από γοργόνες και αρχαίες κόρες. Μνήμες ιστορίας, παλιότερης και σύγχρονης. Συχνότερα όχι σε ξεχωριστές χρονικές ακολουθίες, όχι «τακτοποιημένες», αλλά «αβόλευτες», ανάκατες μαζί. Κυρίως μνήμες αίματος.
«Αρμολογεί τις μνήμες των προγόνων σε δέρματα κοχυλιών… / Λένε ακόμα / Για τις παρθένες κόρες της Δαμοφίλης. / Σαν κρεμούσαν τα νυφικά τους πέπλα / [τα σημαδεμένα με το αίμα του Χριστού] / Στ’ απολιθωμένα κιονόκρανα. / Πάνω από την έδρα
Του περιοδεύοντος διαρκούς στρατοδικείου… / Οι Μυροφόρες σκόρπισαν ντουφεκισμένες…» [«Οι φίλοι μου»]
«Το αίμα τους στέγνωσε σε γάντζους Σαρακηνών πειρατών / Σε πελέκια Γενουατών μισθοφόρων / Σε λόγχες Οθωμανών / Στις κάνες Ινδικών αποικιακών συνταγμάτων.» [«Ο τόπος και ο χρόνος…», 1999]
«Τις αλήθειες μας άδοξα χάσαμε. /Την Αργώ σε κλειστή παραλία κάψαμε./ Τους συντρόφους του Ιάσονα ερήμην δικάσαμε… / Τη νύχτα που σκοτώσανε τον Τσε Γκεβάρα. /Τα μάτια του έπλυνε ο ωκεανός με σαραντάπηχο κύμα… / Τη νύχτα που κρεμάσανε τον Στιβ Μπίκο...» [«Τρίπτυχη μπαλάντα»]
«Στα προσφυγικά καφενεία της Μυτιλήνης με τα θαμπά τζάμια / Ρακί της λησμονιάς πίνουν οι οπλαρχηγοί του Θεόφιλου.» [«Να γυρίζεις…», 2000]
Την κεντρική θέση στις μνήμες της νεότερης ελληνικής ιστορίας κατέχουν η Αντίσταση, ο εμφύλιος και η ήττα της Αριστεράς.
«Να μετράμε τη σιωπή και την πίκρα των κοριτσιών / Όταν χόρευαν γύρω απ’ το φοίνικα στο προαύλιο / Των Φυλακών Αβέρωφ / Πριν τα φορτώσουν στα τζέιμς / Για το συνήθη τόπο των αποκεφαλισμών… [«Το βάσανο της λησμονιάς»]
«Στους δρόμους της εξορίας εντελβάις φύτρωσαν./ Στην άμμο τα κράνη έγιναν φωλιές σκορπιών κι αρουραίων. / 60 χρόνια αποφόρια / Που το κεφάλι του Άρη στο φανάρι των Τρικάλλων κρέμασαν.» [«Προαστίων κοινή ιστορία», 2009]
Μ΄ ένα τρόπο, σ’ αυτές τις αναφορές σμίγουν μνήμες του Εμφύλιου με προδικτατορικές και άλλες αναμνήσεις απ’ τη δική μας γενιά, την επονομαζόμενη και «του Πολυτεχνείου». Χαρακτηριστικό το εξαιρετικό 4στιχο ποίημα με τίτλο «Γυάρος» και ημερομηνία «Γενάρης 1974»:
«Είναι βράχος τραχύς / Αγκάθια, σκορπιοί, κόκαλα αλμυροφαγωμένα. / Στη σκέψη του οι άνθρωποι φαντάζονται / Δέκα στρέμματα απ’ την κόλαση.
‘Η, απ’ τ’ «Αυθαίρετα κτίσματα»:
«Ύστερα ανοίγαμε τ’ απαγορευμένα βιβλία /Ακούγαμε ξένους / ραδιοσταθμούς. / Ο παππούς τρόχιζε ένα κουζινομάχαιρο / Να βγει ξανά στην αντίσταση και μουρμούριζε / Τον ύμνο της ΕΠΟΝ… / Εμείς τότε αράθυμοι και σκοτεινοί / Στις μάντρες γράφαμε / συνθήματα. / Με πρόκα γρατζουνίζαμε τ’ αμερικάνικα αμάξια… / Μεγάλες οι νύχτες του χειμώνα…»
Η αναφορά στον Εμφύλιο δεν αποτυπώνει μόνο γνώση της συλλογικής ιστορικής μνήμης. Πλησιάζει σε ακόμα πιο κοντινά και οικεία τοπία - στο νησί, στις αφηγήσεις των φίλων, των γειτόνων:
«Ο 17χρονος επονίτης στη βορειοδυτική Λέσβο. / Πολεμούσε και τραγουδούσε την επανάσταση των ταπεινών… / Ο τελευταίος απροσκύνητος του «κόκκινου βράχου»/ Στα χαντάκια της ενέδρας με πρόσωπο θρυμματισμένο /Σαν βρωμόσκυλο να σπαρταρά στην καρότσα του τζέιμς.» [«Οι φίλοι μου»]
«Για τη Χρυσάνθη και την Ανθίκλεια / Που κούρεψαν σαν τα γίδια / Οι μπουραντάδες στο χοροστάσι. / Για τον Μιχάλη τον Αϊβαλιώτη / Και τον Γιώργη τον μεγάλο γιο του αντάρτη / Που τους έβαλαν σε σακί με γάτες / Ν΄ ανανήψουν στις χαράδρες της Μακρονήσου…
[«Γιατί το 2009;» - Παράκοιλα, 2009]
«Ένας λάκκος σκεπασμένος με αγριόχορτα και πέτρες / Στερνό γιατάκι. /Αυτών που τόσο τη ζωή αγάπησαν / Και μια στάλα χαρά της δεν γεύτηκαν… /Πηγές γάργαρες, δέντρα άσκυφτα, θάλασσες πικροκυματούσες.» [«Επτά στροφές»] (Με την υποσημείωση: «Για τους 7 αντάρτες του Δ.Σ. Λέσβου που έπεσαν το 1949 και τους έθαψαν χωρίς ένα σταυρό από πουρνάρι στην περιοχή Λαρισσαίες πέτρες»)
Στην πραγματικότητα, όμως, έχουν την πηγή τους σε μνήμες από το ανώμαλο μετεμφυλιακό καθεστώς ακόμα πιο κοντινές: μνήμες της οικογένειας, μνήμες μέσα απ’ το ίδιο το σπίτι. Όχι πια λοιπόν μνήμες, αλλά αναμνήσεις.
Θα μου επιτρέψετε να διαβάσω ολόκληρο ένα από τα πιο όμορφα ποιήματα της συλλογής με τίτλο «Παιδικές αναμνήσεις»:
«Σ’ είδα με σκισμένο πουκάμισο
Καταμεσίς στους αρματωμένους χωροφύλακες
Ένα κνικάτο ρυάκι διέσχιζε το μεσοφρύδι σου
Και χάνονταν σιωπηλό στο ηλιοφάγωτο στέρνο σου.
Ήταν τα χέρια σου δεμένα με κλεψιέλες στη ράχη
Κι εγώ στην πιο σκοτεινή γωνιά τρέμοντας
Κοιτούσα τις ξιφολόγχες και τις λασπωμένες μπότες τους.
Ω χρόνια μου οχτώ!
Αδύναμο κορμάκι
Φαρμακωμένη παιδική ανεμελιά
Καιροί γιομάτοι παράπονο…
Χάθηκαν κατά τους δρόμους της θάλασσας.
«Παράνομος έρανος για τους εξορισμένους»,
Το έγκλημα του…
«Για τα πεινασμένα παιδιά τους».
«Για την ειρήνη».
«Για την αδερφοσύνη»,
Ψιθύριζε ο άνεμος καθώς η ομίχλη σκέπαζε το καίκι…
Γύρισες σούρουπο, δώδεκα χρονώ ήμουνα αγόρι.
Χωρίς να βαστάς δώρα.
Η πληγή στο μεσοφρύδι στεγνή.
Οι παλάμες σου όταν τις φίλησα, αλμυρές
Σαν το καύκαλο του κάβουρα.
Τα μαλλιά σου γλαρόφτερα πετάριζαν.
Τα μάτια σου έλαμπαν
Όπως τ’ αστέρια ψηλά στον ουρανό.»
Την τόσο μεγάλη ανάγκη να κρατηθεί ζωντανή η μνήμη φαίνεται να υπαγορεύει πριν απ’ όλα ο φόβος για τις συνέπειες της λησμοσύνης:
«Φύλαξα τις μνήμες / Στ’ απόκρυφα φαράγγια της καρδιάς. / Τις εικόνες άφησα να ξεθωριάσουν. / …Παιδιά με χαλασμένα δόντια παίζουν στα λασπόνερα / Κάτω από ήλιο φθισικό ανασαίνουν γκάζι και νταμαρόσκονη. / Το γραμμόφωνο μονότονα όλη μέρα παίζει τα πάθη της ξενητιάς. / Των κοριτσιών το γέλιο λεκές στο κλειστό παράθυρο. / Στο καφενείο μιλούσαν σιγανά για μεροκάματο με ένσημα…. / Αύριο στην απεργία με ό,τι καιρό. / …Πήραν τους δρόμους της δύσης δυο-τρεις / Κι άλλοι Αυστραλία, Αμερική, τον ιδρώτα τους / Φτηνά πουλάνε.» [«Πλαστικές ψηφίδες…»]
Τη συνάντηση της ιστορίας της οικογένειας του, και όχι μόνο, γενιά προς γενιά με τους σταθμούς της νεότερης ιστορίας της Ελλάδας αλλά και του κόσμου, εξιστορεί εξάλλου ο Άρης Ταστάνης στο ποίημα του «Οδοιπορία». Ξεκινώντας από τον παππού το εικοσιδύο και καταλήγοντας στην κόρη το εβδομηνταδύο:
«Το εβδομηνταδύο η κόρη σου. / Στις ταράτσες και στα πλυσταριά
/ Για του «Ρήγα» μάτωσε την κληρονομιά.»
Σ΄ αυτό το ποίημα η γενίκευση, το πέρασμα από το ειδικό και προσωπικό στο γενικό και συλλογικό, συντελείται μέσω της επωδού στο τέλος κάθε στροφής:
«Μάτια μου, γεράνια μου στο χιόνι. / Καισαριανή – Επταπύργιο-Ικαρία-Βαρκελώνη!.../
Μάτια μου, φεγγάρια μου στη δύση. / Μπιρ Χακίμ-Μπέλσεν-Δίστομο-Μακρονήσι!.../
Μάτια μου, μαγεμένα μου τοπία. / Παράκοιλα-Κερύνεια-Σμύρνη-Βαρσοβία!.../
Μάτια μου, κοράλλια μου Ρωμιοσύνη. / Βιετνάμ-Μπουμπουλίνας-Σοβέτο-Παλαιστίνη! /…
Μάτια μου, βυζαντινά μου πλάνα / Σαντιάγκο-Πράγα-Πόρτο Αλέγκρε-‘Αδανα!...»
Για να καταλήξει:
«Με ουρανό βουρκωμένο, βλέμμα φαρμάκι. / Γερνάς στους καμένους κήπους της Ελλάδας. / Δεν την αλλάζεις. Δε θα την ξεχρεώσεις. / Σαν υπνοβάτης ανέραστος στάζεις ανθάκι. / Στην αργυρή κλεψύδρα της φεγγαράδας / Αλαφροϊσκιωτος. Τι άραγε να δικαιώσεις; / Μάτια μου, ουράνιου τόξου αλμυρίδα. / Νοβισάντ-Βασόρα-Γένοβα-Αιολίδα!»
Είναι ολοφάνερο ότι ο Άρης Ταστάνης θεωρεί ότι η βίωση και διαφύλαξη της ιστορικής μνήμης δίνει στη γενιά μας το δικαίωμα ενός γενικότερου αναστοχασμού, μιας κριτικής κι αυτοκριτικής τοποθέτησης για την ιστορία, την Ελλάδα, την Αριστερά και τους ανθρώπους της μέσω της σημερινής μας οπτικής. Κάτι σαν δικαίωμα κρίσης για την ιστορία.
«Τα κανόνια δεν έγιναν φοινικιές / Τα κράνη φωλιές για πουλιά. / Έμειναν άταφοι εκείνοι που τον πόλεμο μισούσαν. /Καταφύγιο σκορπιών κι αρουραίων πάνω στην καυτή άμμο. /Κι όσοι γλύτωσαν σκόρπισαν σα φύλλα φθινόπωρου / Που δεν καρτερούν άνοιξη.»
[«Μετά τον πόλεμο», 1979]
«Και τώρα που μπορούμε χωρίς συνέπειες να κάνουμε κριτική
/ χρόνια που φτάνουν μέχρι τη Συμφωνία της Βάρκιζας. / Και μπορούμε όλα να τα μετρήσουμε. Και την αλαζονεία εκείνων που / κέρδισαν / Και την πονηριά των άλλων που δίστασαν / Με ποιους το μέρος θα πάνε… / Μοναδικό μας κέρδος να στεκόμαστε… / χωρίς τύψεις / Μπροστά στις ασπρόμαυρες φωτογραφίες των / ακρωτηριασμένων συντρόφων μας.» [«Το βάσανο της λησμονιάς»]
«Τη νύχτα που ρίξανε απ’ τους καγκελόφρακτους φεγγίτες / Στραφταλιστές φλόγες τα γδαρμένα όνειρα τους / Και πήραν φωτιά οι σημαίες μπροστά στην πύλη, / Ο απεγνωσμένος απόηχος της φωνής τους / Έφτανε κι έσπαζε / Σαν πυροτέχνημα στο παράθυρο, πορτρέτο του / Κι έλουζε την ερημιά της καθημερινότητας του…»
[«Νυχτερινό άσμα (τη 17η Νοέμβρη 1997)»)]
Τα συμπεράσματα απ’ την ιστορική πρόσληψη στα ποιήματα του Άρη «σκάνε» πάνω στους λιμενοβραχίονες της πραγματικότητας της σύγχρονης Ελλάδας τις δεκαετίες απ’ τη μεταπολίτευση:
«Τα σαλιγκάρια της «σειράς μας» / Ακροβατούν στις σκάλες του Υφυπουργείου Νέας Γενιάς / …Μεγάφωνα στη διαπασών / Προσκυνούν τη χάρη σου λαέ μου… / Όλοι οι δρόμοι σήμερα / Οδηγούν στο αύριο… / Δέκα χρόνια μετά / Πόσο μακρινή κείνη η νύχτα της φωτιάς… / Πόσος σκοτεινός ο ουρανός απόψε…»
[«Δέκα χρόνια μετά»]
«Εν τω μεταξύ η Ελλάδα εξακολουθεί να ταξιδεύει με πλαστικές πιρόγες / Και υπό Παναμαϊκή σημαία κότερα στα μικρά νησιά /
Στους αγκανθώνες των Γενοβέζικων κάστρων / Κάτω από Αυγουστιάτικο φεγγάρι / Καλλιτέχνες του λαού δίνουν επιχορηγούμενες συναυλίες / …Συντρίβοντας τις τοπικές προκαταλήψεις / Με τις εγγονές του Χίτλερ και του Σκόμπυ / Στους απαλλοτριωμένους ταρσανάδες της Μήθυμνας» [«Στην αύρα του Αιγαίου»]
«Στα ίδια νερά που τα εκποίησαν κομματικοί νομάρχες / Και ξεπεσμένες καμπίσιες αλεπούδες / Ο Γιώργος ψάρευε κεφαλόπουλα και τρυγόνες / Πριν γίνει κύκλος με μαρκαδόρο στη φωτογραφία / Του «Ταχυδρόμου» απ’ την Αμμόχωστο… / Τώρα εδώ / Η θάλασσα μας είναι μια αρρωστημένη υποψία / Κι οι επιβήτορες status quo / …Έχω βαρεθεί να εξηγώ και να συγχωρώ / Χίλιες φορές μας έδιωξαν με φωτιά και σίδερο / Χίλιες φορές γυρίσαμε με καημό και δάκρυ. / Αγαπήσαμε άπληστα τον τόπο αυτό / Άλλο είναι το σήμερα τώρα εδώ.» [«Τώρα εδώ…», Λέσβος 1998]
Για να καταλήξει αυτή η περιήγηση στη διαπίστωση: «Πατρίδα μου κατάντησες μια ατέλειωτη πινακοθήκη ηλιθίων.» [«Τη νύχτα που ξημερώσαμε τον Αλέξη»]
Ή, στο πιο πρόσφατο: «Μόνο εμείς ακόμα αναστενάζουμε / Δεμένοι στον πάγκο της γαλέρας.» [«Ημέρες και νύχτες του 2010»]
Μερικές φορές ο απολογισμός οδηγεί σε μια στάση νοσταλγική: «Μανούλα μου / Κάποτε είχαμε πρόσωπα καθαρά. / Μέσα στη ματιά μας / Του Αιγαίου δειλινά φεγγοβολούσαν. / Μανούλα μου / Γίναμε τοπία ομίχλης θλιβερά. / Μέσα στην καρδιά μας / Πασχαλιές κι εντελβάις μοσχοβολούσαν.» [«Της μάνας»]
Άλλοτε η αναφορά αποπνέει απογοήτευση: «Χίλιες ευχές και σ’ αγαπώ αιώνια, πήγαν χαράμι / Τώρα στο δρόμο μαρσάρει ήλιος με δόντια χαλασμένα. / Με δανεικό εισιτήριο ζήσαμε ό,τι ζήσαμε… / Κι ώσπου να φτάσουμε σε μια στάση / Το φευγιό θα μας έχει γεράσει. / Τέντες και μαυσωλεία για τις αλήθειες και τα ψέματα στήσαμε.» [«Ζωή με δόσεις», 1.2.210]
Άλλοτε είναι οργισμένη: «Αντί για μίσος φωτιά στο στόμα / Και μίσος στην καρδιά. / Μη σε τρομάζει η λέξη. / Ατέλειωτο μίσος / Γι’ αυτούς που με τα χρώματα της νύχτας / Στόλισαν το χαμόγελο της μάνας σου.»
[«Τρία μάτια στο Αιγαίο- Στο σ. Ονέρ Σενόλ», Λαύριο 1984]
΄Αλλοτε η αναφορά είναι πεισματική: «Θα σταθείς στη σειρά βρίζοντας της πατρίδας το χάλι. / Στους πάγκους που πουλάνε με το κιλό θαύματα…. / Θέλει ψυχή και ζόρι / να λες είμαι απ’ τα Βαλκάνια. / Όταν όλοι τα παρατούν, εσύ να επιμένεις.» [«Βαλκάνια»]
Άλλοτε πάλι η αναφορά, προσφεύγοντας στους λαϊκούς ανθρώπους, γίνεται παρηγορητική: «Η γειτονιά μου ψυχή / Των ταπεινών / Των ξεπεσμένων / Των κυνηγημένων. / Στους ασβεστωμένους αυλότοιχους μάθαμε / Να γράφουμε αλάθητα το πάθος μας για λευτεριά. / Γίναμε παλικάρια / Όταν γκρεμίζαν τις παράγκες μας / Κι εμείς τραγουδώντας / Φυτεύαμε γεράνια πάνω στα χαλάσματα.» [«Εξομολόγηση»]
Πίσω απ’ τη διαλεκτική όλων των στάσεων επανέρχεται απόλυτα επίκαιρη σήμερα η διαπίστωση του «1984»:
«Σήμερα η κυριαρχία σας καθολική. / Αύριο;»
------------------------------------------
Θα ήθελα να έχω χρόνο ν΄ αναφερθώ στον ερωτισμό στην ποίηση του Άρη Ταστάνη, στις πραγματικές και φανταστικές φίλες του με τα γοητευτικά ονόματα, ένα ολόκληρο, εξαιρετικά όμορφο, κεφάλαιο.
Θα ήθελα να αναφερθώ στις επιρροές του. Στην απόλυτα καθοριστική του Καββαδία, στον Χικμέτ, στην κοινή μας αγάπη για τον ξεχασμένο σήμερα Φώτη Αγγουλέ, στον Τάσο Λειβαδίτη και στην Τατιάνα Γκρίτση-Μιλλιέξ, στις επιδράσεις των εικαστικών στο έργο του, καθώς η ποίηση του είναι μια ποίηση ξεκάθαρα εικονογραφική – του Θεόφιλου, που περιφρονούσαν οι νοικοκυραίοι, του Τάσου, [ο στίχος του Άρη «Αρχάγγελλοι αντάρτες κρυμμένοι στο δώμα» στα μάτια μου ανοίγει όλη την πινακοθήκη χαρακτικών αγγέλων ανταρτών του Τάσσου], της Κατράκη, που τα χαρακτικά της εικονογράφησαν προηγούμενη συλλογή του Άρη, στις φιγούρες που επέδρασαν ταυτόχρονα αισθητικά, στοχαστικά και πολιτικά κι αφηγείται γι’ αυτές στην ποίηση του: τον Τσε, τον Παναγούλη, τον Βίκτορ Χάρα. Τα χιλιάδες υποδείγματα και παραδείγματα, επιρροές έμμεσες κι άμεσες μέσα απ’ τις χιλιάδες σελίδες των διαβασμάτων του.
Θα ήθελα ν΄ αναφερθώ στα «φιλαράκια» του, που ανοίγουν κλωτσώντας την πόρτα του δωματίου του, σύμφωνα μ΄ ένα στίχο του, κι όλα μερεύουν και συγχωρούνται - ακόμα και τ’ ότι δεν τον πήραν μαζί στο Φεστιβάλ επικαλούμενοι τις λακκούβες του Άλσους, το ακατάλληλο του χώρου για το αναπηρικό του καρότσι…
Θα ήθελα να μιλήσω για το ύφος της ποίησης του, για την ιδιόρρυθμη στίξη, τις τελείες εκεί που θα ‘λεγες πως δε χρειάζονται παρά μόνο για να προσθέσουν αμφισημία στα νοήματα, για τον εξίσου δομικά αντιφατικό ελεύθερο στίχο του με ρίμα, που στιγμές-στιγμές προσδίνει στις λέξεις του ρυθμό κρουστών.
Θα ήθελα να μιλήσω για το διεθνισμό του, για τη σχέση της εσωτερικής με την ελληνική προσφυγιά και τα «προσφυγάκια» - όπως αποκαλεί με αγάπη στην ποίηση του τους ξένους πολιτικούς κι οικονομικούς πρόσφυγες, που άλλοτε ζωντανοί κι άλλοτε ως σωροί πτωμάτων εξωκοίλουν ακόμα και σήμερα, τα χρόνια της κρίσης, στ΄ ακρογιάλια της Λέσβου.
Θα ήθελα προπαντός να μιλήσω για αυτό που διαπερνά όχι μόνο το 4ο κεφάλαιο, με τίτλο «Από το κάθισμα του αναπηρικού αμαξίδιου», των Ταξιδιών του, αλλά ολόκληρο το ποιητικό του έργο: Τη σπαρακτική και ταυτόχρονα ψύχραιμα επεξεργασμένη σχέση της ποίησης του με την τραχιά εικόνα που ο ίδιος ξεδιπλώνει της αναπηρίας του, καθώς συνειδητά εκθέτει τις πιο μύχιες στάσεις του - και στις πιο σκοτεινές ώρες του ωστόσο επιτρέποντας να περάσει το φως – πλάι στο πραγματικό σκοτάδι των ανθρώπινων σχέσεων και της κοινωνικής πραγματικότητας.
Δε μπορώ να κάνω τίποτα απ’ τα παραπάνω, έχω ήδη ξεπεράσει το χρόνο μου. Ο ίδιος o Άρης έχει γράψει σχετικά με όλα αυτά απολύτως επιγραμματικά:
«Όμως εγώ
Που έτσι τα ‘φερε η μοίρα
Να μεγαλώσω διαβάζοντας ποιήματα…
Εγώ λοιπόν που έτσι τα ’φερε η τύχη
Έγραψα κι εκατοντάδες ποιήματα τις σκληρές νύχτες.
Δεν έχει σημασία πως τα έγραψα.
Προσωπική υπόθεση.»
[«Ανοιχτή επιστολή»]
Θα ήθελα λοιπόν μόνο δυο πράγματα να πω ακόμα.
Το πρώτο αφορά την ποίηση του, και το έχει γράψει ο Μαξ Φρις για τον προσδιορισμό αυτού που ο ίδιος ονόμαζε «αληθινή ποίηση»: «Παραμένει ποίημα, ακόμα κι αν το διαβάσω μέσα σε μια κουζίνα. Χωρίς κεριά, χωρίς κουαρτέτο εγχόρδων και λουλούδια. Έχει κάτι να μου πει.»
Αυτό συμβαίνει και με την ποίηση του Άρη.
Το δεύτερο αφορά τον ίδιο:
Δε συμφωνώ με το χαρακτηρισμό του ως «ο πιο σημαντικός ποιητής με αναπηρία». Ο Άρης Ταστάνης είναι σημαντικός ως δημιουργός, τελεία. Κι ο ίδιος αυτό είναι που δίκαια διεκδικούσε το 1976 στο ποίημα του «Εκ βαθέων!», αφιερωμένο στους ζωγράφους με το πόδι και το στόμα:
«…με τα κορμιά μας τα σημαδεμένα
Θα στείλουμε σ’ όλα τα μήκη και πλάτη
Εκ βαθέων το μήνυμα:
“ Αδέρφια μας του κόσμου τούτου…
Κι εμείς μπορούμε να γίνουμε
Σαν κι εσάς δημιουργοί! ” »
Κι αυτό ο Άρης Ταστάνης το κατάκτησε κυριολεκτικά με το σπαθί του!
- Νάντια Βαλαβάνη
-
http://www.politikokafeneio.com/neo/modules.php?name=News&file=article&sid=2141
- Οι μηχανισμοί χειραγώγησης και
τρομοκράτησης του λαού σε θέση μάχης!
Οι μηχανισμοί χειραγώγησης των λαϊκών μαζών μπήκαν για τα καλά μπροστά, χρησιμοποιώντας τις τελευταίες εφεδρείες του. Τους αριστερούς κολαούζους του συστήματος, τύπου Παπαρήγα μέχρι τους πιο ντούρους, κάποιους «Διεθνιστές» που μιλάνε στο όνομα της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς! Που είσαι Στάλιν να δεις τα σταλινάκια σου. Ε, λοιπόν, όλοι εσείς που στο όνομα της τάξης μας προδίδετε για μία ακόμη φορά την τάξη μας και την χώρα που ζει η τάξη μας, ακούστε το καλά. Όλος ο λαός, ναι σκέτα ΛΑΟΣ, όλος ο λαός οφείλει ΝΑ ΕΝΩΘΕΙ απέναντι σ’ αυτούς που αντιπροσωπεύουν το μεγάλο κεφάλαιο, τις τράπεζες και τους τοκογλύφους. Όλος ο λαός που πλήττεται από τα μέτρα εξαθλίωσής του, σε οποιαδήποτε ιδεολογία και αν πιστεύει πρέπει να κατανοήσει ότι αν δεν ενωθεί, όπως ενώθηκαν οι καταπιεστές του, δεν πρόκειται ποτέ να βγει από το βάλτο που τον έριξαν. Οι κομμουνιστές και κάθε προοδευτικός άνθρωπος πρέπει να γίνουν μπροστάρηδες σ’ αυτό το κάλεσμα για γενικό ξεσηκωμό και να μην αφήνουν τα ακροδεξιά και «αριστερά» επιτελεία του συστήματος να καπηλεύονται την αθλιότητα που βρίσκεται ο λαός για να τον αποπροσανατολίσουν και να τον οδηγήσουν στη συνέχεια στην απογοήτευση. Η Αριστερά να μπει μπροστά στο γενικό ξεσηκωμό να δημιουργήσει ένα τεράστιο και ακατανίκητο κίνημα που θα σαρώσει τους Παπαδήμιους και τα αριστερά δεκανίκια του που μπαίνουν ανάχωμα σε κάθε προσπάθεια του λαού να αντισταθεί. Ο λαός δε θα πάει ποτέ με την Αριστερά όταν η Αριστερά του γυρίζει την πλάτη, τον ταυτίζει με τους συνειδητούς φασίστες και του λέει: ΚΑΤΣΕ ΚΑΛΑ! Μόνο η επανάσταση μπορεί να σε σώσει! Ταυτίζουν την επανάσταση με τον εαυτό τους και προσφέρουν τις καλύτερες υπηρεσίες στο σύστημα που θέλει ΤΑΞΗ και ΥΠΟΤΑΓΗ. Ναι, Ζούμε στην εποχή των τεράτων! ΌΛΟΙ ΣΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ λοιπόν. Κλείστε τα αυτιά σας σε δεξιά, κεντρώα και «αριστερά» τσουτσέκια που στο όνομα μιας επανάστασης που θα την κάνουν οι «ειδικοί», χωρίς το λαό και ενάντια στο λαό, σας καλούν να καθίσετε φρόνημοι και απλά να τους ψηφίσετε. Σαρώστε τους όλους χωρίς έλεος. Ή αυτοί ή εμείς. Όλοι εμείς που δε θα κάτσουμε στα αυγά μας, που δε θα κάνουμε το χατίρι σε κανένα συνειδητό «αριστερό» στυλοβάτη του συστήματος που ξέρει να μιλάει «ταξικά» αγνοώντας την τάξη του και τον κ�e8Cσμο της εργασίας. Έλληνες και μετανάστες. Όλοι στους δρόμους. ΔΕ ΘΑ ΠΕΡΑΣΟΥΝ!
Βήχος Παναγιώτης
-
http://www.politikokafeneio.com/neo/modules.php?name=News&file=article&sid=2115
- Η κρίση και η αριστερά
Διαβάζοντας κανείς, πριν ελάχιστα μόλις χρόνια, το βιβλίο της Naomi Klein «Το δόγμα του σοκ», για το παγκόσμια πείραμα του καπιταλισμού της καταστροφής, ασφαλώς διακατεχόταν από την αίσθηση ότι τα «έχει δει όλα». Κι όμως, ελάχιστα μόλις χρόνια μετά, η Ελλάδα της δεύτερης δεκαετίας του 21ου αιώνα, έρχεται να προσθέσει ένα νέο – από πολλές πλευρές ανεξερεύνητο - κεφάλαιο, πτυχές του οποίου θ’ αποτελέσουν ασφαλώς πεδία για να εντρυφήσουν οι δημοσιολόγοι και ιστορικοί των επόμενων χρόνων. Ζούμε λοιπόν μέσα στον πυρήνα της ζώσας-ζέουσας σύγχρονης ιστορίας κι αυτό, στο βαθμό που έχουμε αυτή την αυτοσυνείδηση, μας θέτει εξ αντικειμένου μπροστά στο καθήκον να επιδράσουμε στη διαμόρφωση της «ιστορικότητας» της εποχής μας. Οι «τελικές απαντήσεις» (εφόσον υπάρχουν τέτοιες, καθώς η ιστορία συχνά ή σχεδόν πάντα αφήνει πολλά κεφάλαια ανοιχτά), η κατεύθυνση, η ροπή των πραγμάτων, θα προκύψει ως συνισταμένη των επιμέρους εμπλεκόμενων συνιστωσών, θα ενσωματώνεται στην έκβαση μιας σκληρής ταξικής, πολιτικής και ιδεολογικής διαπάλης που θα διεξάγεται στις μέρες μας, στη χώρα μας, με εμάς (και μ’ εμάς) ως συντελεστές της.
Μέσα στο πεδίο αυτών των συγκρούσεων που έχουμε μπροστά μας, θα διαμορφωθεί και η αριστερά της εποχής μας. Η αριστερά, που δεν έκανε σχεδόν τίποτε για να οδηγήσει αυτή τα πράγματα στην οριακή φάση που βρίσκονται σήμερα, αναγκασμένη όμως εκ των πραγμάτων να εμπλακεί, μέσα στο έδαφος της σφοδρής – ίσως της σφοδρότερης - καπιταλιστικής κρίσης, είτε θα υποστεί στρατηγική ήττα είτε θα επανασυνδεθεί με το κοινωνικό υποκείμενο, ανακτώντας παράλληλα τα ιδεολογικά-πολιτικά χαρακτηριστικά της πρωτοπορίας και θα συμβάλει στη νικηφόρα έκβαση της μάχης, υπέρ των συμφερόντων της πληβειακής πλειοψηφίας και της προοπτικής της κοινωνικής της χειραφέτησης.
Η «υπαρκτή» αριστερά σήμερα, είναι αλήθεια, κουβαλάει στις αποσκευές της τις αναπηρίες της ιστορικής ήττας, παραδέρνει ανάμεσα στο συστημισμό, τον κοινοβουλευτικό κρετινισμό, τον κινηματισμό, το σεχταρισμό, τις λογικές των μηχανισμών. Και ταυτόχρονα είναι «αντιμέτωπη» με μια άνευ προηγουμένου «ζήτηση» από λαϊκές μάζες, που εκδηλώνουν μια απίστευτη κινητικότητα και διαθεσιμότητα ψηλάφησης «μιας άλλης» ταυτότητας και τοποθέτησης, με πρόσημο σαφώς ριζοσπαστικό. Αυτή η αριστερά δεν μπορεί να διαχειριστεί αυτή τη ζήτηση, πέραν από το να υποδεχτεί στις κάλπες κάποια αυξημένα ποσοστά διαμαρτυρίας. Κι αυτό όμως, χωρίς να ξέρει μετά τι να τα κάνει.
Ας εξερευνήσουμε όμως λίγο το γιατί. Οι δύο κύριες συνιστώσες της «υπαρκτής» αριστεράς, το Κ.Κ.Ε. και ο ΣΥΝ, αντιμετωπίζουν δομικά προβλήματα ταυτότητας και στρατηγικής. Οι βασικές τους αφηγήσεις για την κοινωνία που «οραματίζονται» και προτείνουν έχουν προ πολλού πεθάνει. Ο επίσημος ενταφιασμός τους αναβάλλεται από τους ηγετικούς τους μηχανισμούς μόνο και μόνο για να μην φανεί ότι ο βασιλιάς είναι γυμνός.
- Το μοντέλο του «υπαρκτού» δεν συγκινεί πια κανέναν, εκτός ίσως ορισμένους από τους παροικούντες την Ιερουσαλήμ, αναδεικνύοντας όλο και πιο πολύ τα πεπερασμένα όρια της κοινωνικής επιρροής του ΚΚΕ. Για να κρυφτεί αυτό, η ηγετική του ομάδα καταφεύγει όλο και συχνότερα σε σεχταριστικές λογικές και πρακτικές, σε επαγγελματικό ακτιβισμό, σε υπερεπαναστατική φρασεολογία, ενώ είναι βέβαιο ότι θα βρίσκει μπροστά της όλο και πιο πολλές πατάτες…
- Στον αντίποδα βρίσκεται η άλλη αφήγηση, του ευρωπαϊκού μεταρρυθμισμού, λίγο πιο θελκτική σε ορισμένα τμήματα της κοινωνίας, αφού σε πλευρές του προσομοιάζει και με τα κυρίαρχα προπαγανδιστικά στερεότυπα του «κοσμοπολιτισμού», πλην όμως επίσης, αν όχι τεθνεώτος ήδη, τουλάχιστον πνέοντος τα λοίσθια και μάλιστα με ραγδαία ροπή απονομιμοποίησης στις συνειδήσεις των πληττόμενων κοινωνικών στρωμάτων. Κι εδώ η κρίση στρατηγικής δεν είναι άσχετη με την προσπάθεια κάθε τόσο να σηκώνονται οι τόνοι και οι αντιπολιτευτικές κορώνες.
- Ο ρόλος αυτών των ηγετικών μηχανισμών είναι εξ αντικειμένου αρνητικός και ανασχετικός. Καθώς, το ΚΚΕ αφενός έχει παραδοσιακή κοινωνική αγκύρωση σε λαϊκά στρώματα και διαθέτει αξιόλογες οργανωμένες δυνάμεις, που η ηγετική ομάδα με την πολιτική της τις καταδικάζει μονίμως να χάνουν το ραντεβού τους με το μαχόμενο κόσμο (βλ. στην τελευταία μεγάλη διαδήλωση στο Σύνταγμα). Και αφετέρου ο ΣΥΝ – η πλειοψηφία της ηγεσίας του – επικαθορίζει ηγεμονικά το ΣΥΡΙΖΑ, ένα σημαντικό, το σημαντικότερο εδώ και πολλά χρόνια, συμμαχικό εγχείρημα δυνάμεων της αριστεράς, ακυρώνοντας μονίμως την επείγουσα ανάγκη της «αριστερής του στροφής» και φαλκιδεύοντας το ριζοσπαστισμό του.
Στις πιο πάνω διαπιστώσεις συμπυκνώνεται και η απάντηση γιατί μέχρι τώρα δεν έχει γίνει εφικτό το «μέτωπο», η συμπαράταξη της αριστεράς κλπ. Ταυτόχρονα υπονοείται και η απάντηση στο αδιέξοδο αυτό, που δεν μπορεί να προκύψει παρά μόνο μέσα από την υπέρβαση αυτών των μηχανισμών, κάτω από την αφόρητη πίεση του κόσμου και της αριστεράς και του κινήματος. Πίεση, που πρέπει να ασκηθεί σε αμφότερους τους σχηματισμούς «απ’ τ’ αριστερά» και όχι στη λογική του «συμβιβασμού» και του μέσου όρου των εκφωνούμενων απ’ αυτούς πολιτικών προγραμμάτων. Για το απλό μέλος και τον οπαδό του ΚΚΕ, ο ευρωπαϊσμός του ΣΥΝ είναι απωθητικός (και φαντάζει γι αυτό «νομιμοποιημένη» η ηγεσία του, που απορρίπτει τη συνεργασία μαζί του). Ο ίδιος όμως ταυτόχρονα ξενίζεται που το ΚΚΕ αποφεύγει να συναντηθεί με το μαχόμενο λαϊκό κίνημα. Αντίστοιχα, ο συριζίτης, που συμμετέχει στα κινήματα, ενοχλείται κυρίως από το σεχταρισμό του ΚΚΕ κι όχι τόσο από τον αντι-ευρωπαϊσμό του. Αυτό, αν είναι σωστό σαν διαπίστωση, σημαίνει ότι μεγάλο κομμάτι του κόσμου της αριστεράς έχει σωστό ένστικτο, μπορεί εν δυνάμει να συναντηθεί, υπερβαίνοντας ταυτόχρονα τις αναπηρίες των ηγεσιών. Κι αυτό μπορεί να επιταχυνθεί μόνο μέσα στο προνομιακό πεδίο της ανάπτυξης των κινημάτων, που όσο περισσότερο θα εντείνεται, θα κλιμακώνεται και θα πολιτικοποιείται, τόσο πιο πολύ θα αίρει τις περιχαρακώσεις και θα προωθεί την ώσμωση.
Να γιατί είναι κρίσιμο να υπάρξει ένα πολιτικό ρεύμα τέτοιο που να πυροδοτήσει και να επιταχύνει μέσα στο κίνημα και τον κόσμο της αριστεράς διαδικασίες ριζοσπαστικής, προωθητικής υπέρβασης αγκυλώσεων και μηχανισμών και ανασυνθέσεων. Τέτοιο που δεν θα στηρίζεται σε παρωχημένου τύπου εκφώνηση ενωτικών δεκάρικων. Αλλά στην ανάδειξη των κρίσιμων ζητημάτων-αιχμών που θα θέτουν τον κόσμο και την αριστερά σε πολιτική κατεύθυνση σύγκρουσης και διεξόδου. Γιατί η αλήθεια είναι ότι οι ηγεσίες της «υπαρκτής» αριστεράς μπορεί να φλυαρούν αντιπολιτευτικά, μπορεί να ενσωματώνουν στα προγράμματά τους αιτήματα κοινωνικής διαμαρτυρίας, μπορεί να υπερθεματίζουν και σε κινηματισμό, αλλά με τον πυρήνα της αστικής κυριαρχίας δεν θέλουν να συγκρουστούν ούτε να προβάλλουν το δικό τους «εθνικό» σχέδιο που θα βρίσκεται σε ρήξη με το μπλοκ εξουσίας.
Το κύριο καθήκον της αριστεράς είναι η επεξεργασία και προβολή προγράμματος σωτηρίας της χώρας και του λαού
Η εμπειρία των τελευταίων 30 ετών του καπιταλισμού της καταστροφής ορίζει κάποιες συντεταγμένες και σταθερές κι αυτές πρέπει να μελετηθούν καλύτερα και συστηματικότερα απ’ όλους μας. Όμως η κρίση και η σφοδρότητα της εκδήλωσής της στο έδαφος της πιο προωθημένης καπιταλιστικής ολοκλήρωσης, η νεο-αποικιοποίηση χωρών που βρίσκονται στον πυρήνα της Ευρώπης, είναι νέα δεδομένα χωρίς προηγούμενο. Όπως επίσης και το διεθνές περιβάλλον και η πολυπολικότητα που το χαρακτηρίζει. Η κατάσταση αυτή και η αντιφατικότητά της θέτει σε δοκιμασία ασφαλώς και τους σχεδιασμούς των ιμπεριαλιστικών κέντρων εξουσίας. Γνωρίζουν ότι η αναμέτρηση στο κοινωνικό πεδίο – έστω και τοπικά - θα είναι σφοδρή και υποτάσσουν έτσι τους σχεδιασμούς τους κάτω από την επικυριαρχία των πιο επιθετικών τμημάτων του ιμπεριαλιστικού κορπορατισμού, με προκεχωρημένο φυλάκιο της επίθεσης την ΟΝΕ. Αυτά τα δεδομένα μας βάζουν μπροστά σε νέες προκλήσεις. Από πολλές απόψεις είμαστε υποχρεωμένοι να πλεύσουμε σε ανεξερεύνητα νερά, με θολό ορίζοντα. Οι βεβαιότητες είναι λίγες, οι ασάφειες πολλές. Εμείς πρέπει να γίνουμε λοιπόν οι εξερευνητές του νέου τοπίου.
Οι εξελίξεις αυτές, στο έδαφος της κρίσης, συντρίβουν ταυτόχρονα και «αριστερές» αυταπάτες που θεωρούσαν ως ιστορικά ξεπερασμένο το «εθνικό κράτος», που θεωρούσαν ότι στις ιμπεριαλιστικές ολοκληρώσεις διαμορφωνόταν το νέο πεδίο ταξικής πάλης, με επίδικο τον παγκόσμιο σοσιαλισμό. Συντρίβουν οπωσδήποτε φεντεραλιστικές χίμαιρες των συντρόφων της ευρωκομμουνιστικής αριστεράς, αφού ο ευρωπαϊκός φεντεραλισμός σήμερα πραγματώνεται – με τρόπο απόλυτα σύμφυτο βέβαια με τα γενετικά του ιμπεριαλιστικά χαρακτηριστικά - μέσα από τα αποκρουστικά σύμφωνα της Μέρκελ και των ευρωκρατών.
Αν υπάρχει μια σταθερά επιβεβαιωμένη μέσα από την εμπειρία των τελευταίων 30 ετών είναι ότι η «αντεπανάσταση» του νεοφιλελευθερισμού προωθήθηκε σχεδόν παντού μέσα από τους «θεσμούς» του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού (στις χώρες του νότιου κώνου της Λατινικής Αμερικής, στις χώρες του πρώην υπαρκτού, στις χώρες της Ν.Α. Ασίας κ.α.). Και άλλη μία ότι όσες χώρες κατάφεραν να βγουν από τη μέγγενη, όλες ανεξαίρετα, επέλεξαν το δρόμο της όρθωσης φραγμών στην ιμπεριαλιστική λεηλασία, το δρόμο μιας εθνικά αυτοδύναμης ανάπτυξης, στηριγμένης κατά βάση στις ακριβώς αντίθετες συνταγές της «αγίας τριάδας» του κορπορατισμού (λιτότητα, απελευθέρωση, ιδιωτικοποιήσεις) και στη συνέχεια του διεθνούς αναπροσδιορισμού τους μέσω της προώθησης υπερεθνικών-περιφερειακών συνεργασιών, στηριγμένων στις αρχές της αμοιβαίας ωφέλειας και της αλληλεγγύης. Για να μην επεκταθώ περαιτέρω, παραπέμπω στις προσυνεδριακές θέσεις των συντρόφων μας της ΚΟΕ, τα αντίστοιχα κεφάλαια των οποίων προσωπικά με βρίσκουν σε γενικές γραμμές σύμφωνο (ιδιαιτέρως δε εκείνα στα οποία ενοχοποιείται η πρόσδεση στο άρμα του ευρωπαϊκού ιμπεριαλισμού και του μηχανισμού του ευρώ για την παραγωγική αποδιάρθρωση της χώρας μας και τη λειτουργία της χρεομηχανής). Με βρίσκουν επίσης σε γενικές γραμμές σύμφωνο οι θέσεις για τη σχέση εθνικού με το ταξικό, οι σκέψεις για μια «αναβίωση» της αντι-εξουσίας του εθνικού κράτους, οι απόψεις τέλος για το χαρακτήρα της εθνικής παραγωγικής ανασυγκρότησης της χώρας μας. Κι ενώ όντως γίνονται ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσες επεξεργασίες μέσα από τα προσυνεδριακά κείμενα της Κ.Ο.Ε. αναφορικά με τα κορυφαία αυτά ζητήματα, μέσα από ένα παράξενο νοητικό άλμα, το πολιτικό «διά ταύτα», παρουσιάζεται εντελώς αφυδατωμένο από όλο αυτό τον πλούτο των απόψεων και προτάσεων. Σ’ αυτό όμως θα επανέλθω και πιο κάτω.
Με όλα τούτα θέλω να καταδείξω ότι το κύριο καθήκον της αριστεράς, στις σημερινές συνθήκες της κρίσης και του κοινωνικού εκβαρβαρισμού, είναι ένα: να επεξεργαστεί και να προβάλει ένα σχέδιο που να δημιουργεί τις δυνατότητες να σταθεί η χώρα στα πόδια της, να ανακόψει την περιδίνηση της ύφεσης, ο αγωνιζόμενος λαός να αποκτήσει αυτοπεποίθηση και στηριγμένος στις δικές του δυνάμεις να προχωρήσει στην παραγωγική ανασυγκρότηση.
Αντιγράφω από τις προσυνεδριακές θέσεις της ΚΟΕ ορισμένα ενδιαφέροντα αποσπάσματα: «Το μοντέλο του εκσυγχρονισμένου μεταπρατισμού που ακολούθησε ο μεγαλοαστισμός της Ελλάδας από τα μέσα της δεκαετίας του ’80 και μετά υπήρξε μια σημαντική αλλά και καταστροφική αλλαγή. Οδήγησε στην παραγωγική αποδιάρθρωση της χώρας. Ήταν παράλληλα σοβαρή ανεπάρκεια της Αριστεράς, και παραμένει, το γεγονός ότι δεν αντιπαρατέθηκε με αυτό το μοντέλο συνολικά, παρά μόνο με επιμέρους πλευρές του, π.χ. περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Το επιχείρημα ότι είναι επιλογή του μεγαλοαστισμού το ποιο μοντέλο καπιταλιστικής ανάπτυξης θα ακολουθήσει και αυτό δεν αφορά την Αριστερά, είναι προσχηματικό και απόλυτα λαθεμένο. Τη στιγμή που γινόταν περίτρανα φανερό ότι ο αστισμός της Ελλάδας, με το οικονομικό μοντέλο που υιοθετούσε, δεν μπορούσε να οδηγήσει τη χώρα στην παραγωγική ανασυγκρότηση και την αυτοδύναμη ανάπτυξη, που ξεπουλούσε το δημόσιο πλούτο για να πληρώσει τα χρέη, που βύθιζε οικονομικά τη χώρα, την ίδια στιγμή η Αριστερά εγκατέλειπε αυτό το πεδίο αντιπαράθεσης. Η εγκατάλειψη από την Αριστερά της διεκδίκησης της παραγωγικής ανασυγκρότησης και της αυτοδύναμης ανάπτυξης, στο όνομα είτε ενός ευρωπαϊστικού κοσμοπολιτισμού είτε ενός γενικόλογου αντικαπιταλισμού, υπήρξε μια μεγάλη οπισθοχώρηση, ιδεολογική και πολιτική. […] Καμιά αντιμετώπιση του χρέους δεν μπορεί να γίνει χωρίς να προωθηθεί η παραγωγική ανασυγκρότηση, χωρίς να υπάρξει ένας κατ’ ελάχιστον σχεδιασμός και υλοποίηση μέτρων στην κατεύθυνση αυτή. Μια χώρα με διαλυμένη την πρωτογενή και τη δευτερογενή παραγωγή, δεν μπορεί, στηριγμένη μόνο σε υπηρεσίες, να σταθεί στα πόδια της. Μια τέτοια χώρα δεν μπορεί να ξεφύγει από τη χρεομηχανή. Με δυο λόγια, σήμερα είναι αναγκαίο να προβληθεί η ανάγκη ενός νέου οικονομικού μοντέλου που: Δεν μπορεί να είναι κεϋνσιανό […] Δεν μπορεί να είναι κρατικιστικό. Θα στηρίζεται σε μια νέα σχέση γύρω από το Δημόσιο. Δεν μπορεί να είναι αντιγραφή του «υπαρκτού» σοσιαλισμού που γνωρίσαμε. Αυτό δεν σημαίνει κλείσιμο της ελληνικής οικονομίας σε μια εσωτερική αυτάρκεια και περιχαράκωση από το διεθνή περίγυρο. Δεν μιλάμε για μια εθνική αναδίπλωση […] Η αυτοδύναμη ανάπτυξη είναι κάτι εντελώς διαφορετικό. Είναι ταυτόχρονα ένα ανοικτό και κλειστό οικονομικό μοντέλο. Ένα κλειστό σύστημα οικονομίας χρησιμοποιεί ανασχετικούς φραγμούς μονάχα. Ένα ταυτόχρονα κλειστό και ανοιχτό σύστημα δεν χρησιμοποιεί μονάχα τέτοιους φραγμούς, αλλά εσωτερικά δημιουργεί δικά του πρότυπα και ο ρόλος των φραγμών είναι να προστατεύουν την ανάδειξή τους. Κλειστό στην ιμπεριαλιστική εκμετάλλευση, στην εισαγωγή προτύπων οργάνωσης της παραγωγής με εξευτελιστική εργασία. Ανοιχτό σε κάθε επίτευγμα της επιστήμης και του πολιτισμού, ανοιχτό σε ισότιμες και αλληλοεπωφελείς εμπορικές σχέσεις και μάλιστα με περισσότερες απ’ όσες «επιτρέπει» η ΕΕ. Βασικές κατευθυντήριες πολιτικές, μέσα και στόχοι της παραγωγικής ανασυγκρότησης, που θα κατακτηθούν σε μια πορεία, όχι «με μιας», είναι: Η πλήρης ανάταξη της ζωντανής εργασίας. Η επανεθνικοποίηση εργαλείων και δυνατοτήτων εξάσκησης οικονομικής και νομισματικής πολιτικής. Η υποκατάσταση των εισαγωγών από ντόπια παραγωγή, ειδικά στη βιομηχανία και στις τεχνολογίες της μικροηλεκτρονικής. Η αξιοποίηση του ντόπιου πλουτοπαραγωγικού δυναμικού. Ο νέος ρόλος του δημόσιου τομέα. Ο δημοκρατικός κοινωνικός σχεδιασμός και ο πλατύς κοινωνικός έλεγχος με βάση τα σύγχρονα εργαλεία προγραμματισμού και ελέγχου…».
Πλησιάζοντας προς τις εκλογές, το μπλοκ του αστισμού, σε απόλυτη αλληλεξάρτηση με τους ευρωκράτες επικυρίαρχους, θα σπεκουλάρουν ασύστολα γύρω από τη νέα μεγάλη ιδέα της ανάπτυξης. Τι εννοούν: Την απορρόφηση κονδυλίων του ΕΣΠΑ και πιθανόν της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, το ξεμπλοκάρισμα της (τραπεζικής) χρηματοδότησης για επανεκκίνηση ορισμένων «μεγάλων έργων», τις ΕΟΖ και την εισροή ξένων «επενδύσεων» τύπου fast track που θα αφορούν κυρίως real estate (ήδη δείχνουν μακέτες στα ΜΜΕ μονάδων-εξαμβλωμάτων για τουριστική «αξιοποίηση» σε νησιά και άλλες περιοχές που διαφημίζονται προς εκποίηση), αφού βέβαια πρώτα επιταχυνθούν οι «μεταρρυθμίσεις» (βλ. άρση κάθε περιβαλλοντικού, αρχαιολογικού, πολεοδομικού περιορισμού) και αφού μεγιστοποιηθεί ακόμη περισσότερο η εσωτερική υποτίμηση (βλ. κατάργηση κάθε ίχνους εργατικού δικαίου, απαξίωση επενδεδυμένου παγίου κεφαλαίου, αξίες ακινήτων, γης, εκμηδένιση του εσωτερικού ανταγωνισμού από τη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα κλπ.). Η αριστερά δεν μπορεί να αντιπαρατεθεί απέναντι στο μπλοκ εξουσίας μόνο με θέσεις για βελτιώσεις στα εισοδήματα και στη δημοσιονομική κατανομή βαρών. Πρέπει να αντιπαρατάξει το δικό της «αναπτυξιακό πρόταγμα», το δικό της εθνικό σχέδιο σωτηρίας, με έμφαση στα εξής:
Παύση πληρωμών και μη αναγνώριση των δανειστικών συμβάσεων που συνάφθηκαν υπό καθεστώς συνταγματικής εκτροπής.
Εθνικοποίηση-κοινωνικοποίηση τραπεζών και έλεγχο στη ροή κεφαλαίων. Αξιοποίηση των λαϊκών αποταμιεύσεων για στήριξη της ανάπτυξης.
Επανάκτηση από το δημόσιο ιδιωτικοποιημένων ΔΕΚΟ και επέκτασή τους σε στρατηγικούς τομείς.
Ανάπτυξη νέων συνεταιρισμών και άλλων συλλογικών παραγωγικών πρωτοβουλιών.
Πρόγραμμα ανόρθωσης της γεωργίας, βιομηχανίας, ενέργειας, υποδομών. Με κλαδικές πολιτικές, οριζόντιες και κάθετες δράσεις. Με ενίσχυση της μικρομεσαίας επιχείρησης, στην κατεύθυνση αύξησης της απασχόλησης.
Στήριξη αγοραστικής δύναμης μισθών και συντάξεων.
Αποφασιστική αύξηση δημόσιων κοινωνικών και αναπτυξιακών δαπανών.
Καταπολέμηση των καρτέλ, των ολιγοπωλιακών δομών, της δράσης πολυεθνικών εταιριών.
Προστατευτισμός της εγχώριας παραγωγής στην κατεύθυνση πρώτιστα να ανακτήσει την εγχώρια αγορά (πρέπει να διαχωρίσουμε τις έννοιες αυτοδύναμη ανάπτυξη και αυτάρκεια, δεν μιλάμε για αυτάρκεια).
Σχεδιασμένη βιομηχανική πολιτική (με επενδύσεις σε έρευνα-τεχνολογία) για ανάπτυξη προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας. Σχεδιασμένη πολιτική αξιοποίησης εθνικού ορυκτού (και όχι μόνο) πλούτου.
Ανάπτυξη ισότιμων, αμοιβαία επωφελών διεθνών και περιφερειακών σχέσεων, στα πλαίσια πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής, έξω από τα πλαίσια της Ε.Ε.
Άμεση αποδέσμευση από τις περιοριστικές συνθήκες (Δουβλίνο ΙΙ) ώστε να εφοδιαστούν όσοι οικονομικοί μετανάστες το επιθυμούν με ταξιδιωτικά έγγραφα.
Γνήσια δημοκρατική μεταρρύθμιση του κράτους.
Χτύπημα της γραφειοκρατικοποίησης στο συνδικαλισμό, στο συνεταιριστικό κίνημα, σε κάθε μορφή κοινωνικής οργάνωσης του λαού. Ορμητική είσοδος των κινημάτων «από τα κάτω» σε όλες τις δομές που αφορούν δημόσια-κοινωνικά αγαθά (αυτοδιοίκηση, ΜΜΕ, παιδεία, υγεία, πολιτισμός).
Η αριστερά πρώτα κι ο λαός πρέπει να πιστέψουν ότι μπορεί η χώρα να σταθεί στα πόδια της (μέσα σε λίγους μήνες), να ανακτήσει ρυθμούς ανάπτυξης σταθερά άνω του 5%, να μειωθεί δραστικά η ανεργία μέσα σε 2 το πολύ χρόνια, να κατοχυρωθεί ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα αξιοπρεπούς διαβίωσης για όλους, να αναστηθούν οι κοινωνικές δομές, να αποκτήσει η χώρα μια νέα διεθνή θέση για την οποία κανένας συμπατριώτης μας να μην νιώθει ντροπή αλλά υπερηφάνεια. Από αδύναμος κρίκος η Ελλάδα να μεταβληθεί σε πόλο ανάδειξης νέων δυνατοτήτων για το εργατικό κίνημα και την αποδέσμευση κι άλλων χωρών από τη μέγγενη του ιμπεριαλισμού. Όλα αυτά προϋποθέτουν όχι απλά την ενεργό στήριξη του λαϊκού παράγοντα αλλά και μια βαθιά μεταστροφή της νοοτροπίας με έμφαση στο συλλογικό, το δημόσιο, το κοινωνικό, μια νέα σχέση στη συνείδηση εθνισμού/διεθνισμού.
Προϋποθέτουν όμως πρώτα και κύρια την ανάκτηση από τη χώρα εργαλείων οικονομικής πολιτικής και πριν απ’ όλα: νόμισμα και έλεγχος του πιστωτικού συστήματος (κι αυτό σύντροφοι της ΚΟΕ «με μιας», όχι «σε μια πορεία»). Χωρίς αυτά, όλα τα υπόλοιπα είναι κενό γράμμα, κούφια λόγια, που εφόσον η αριστερά εξακολουθεί να τα διακηρύσσει, χωρίς ταυτόχρονα να δηλώνει ξεκάθαρα ότι προϋποθέτουν σκληρή σύγκρουση με τον ευρωπαϊκό ιμπεριαλισμό και έξοδο από την ευρωζώνη και την Ε.Ε., οδηγεί το λαό και το κίνημα σε τραγικές διαψεύσεις. Η αριστερά δεν πρέπει να διαβάζει μηχανιστικά τις δημοσκοπήσεις. Πρέπει ν’ ανιχνεύει τις πραγματικές διαθέσεις ειδικά του μαχόμενου κόσμου, να συναντιέται μ’ αυτές και να τις γονιμοποιεί σε ακόμη πιο προωθημένο επίπεδο.
Γιατί η «συμμαχία κατά του ευρώ» είναι το κρίσιμο ζήτημα
Παίρνοντας πάλι αφορμή από το βιβλίο της Naomi Klein «Το δόγμα του σοκ», για το παγκόσμια πείραμα του καπιταλισμού της καταστροφής, προτείνω να ξαναδιαβαστεί το κεφάλαιο για τη Νότια Αφρική. Τότε που όλη η δημοκρατική ανθρωπότητα πανηγύριζε για την κατάργηση του «ειδικού καθεστώτος» του απαρτχάιντ, που η μαύρη πλειοψηφία ξεχυνόταν στους δρόμους και γιόρταζε, βιώνοντας μια άνευ προηγουμένου «λαϊκή μεταπολίτευση» και την ίδια στιγμή οι διαπραγματευτές του Α.Ε.Κ. συνομολογούσαν με τους εκπροσώπους των μπόερς την παράδοση των κλειδιών της κεντρικής τράπεζας της χώρας στη λευκή οικονομική ελίτ και επομένως την αυτοακύρωση των δυνατοτήτων μιας πραγματικά επαναστατικής αλλαγής. Δεν το έκαναν από προδοτική πρόθεση, το έκαναν από άγνοια κινδύνου και τραγική έλλειψη οικονομικής και τεχνοκρατικής υποδομής. Εμείς δεν δικαιούμαστε αυτό το ελαφρυντικό.
Στο ρευστό πολιτικό τοπίο που διαμορφώνεται, με υπερπληθώρα «αντι-μνημονιακών» σχηματισμών (που βεβαίως όλοι τους ανεξαιρέτως ορκίζονται πίστη στην «ευρωπαϊκή προοπτική» της χώρας), μ’ ένα κλίμα που διαμορφώνει το σύστημα για να οδηγήσει σε «εκλογές εν τάφω», όπου θα τίθενται με νέους όρους τα χιλιοπαιγμένα (και δοκιμασμένα βεβαίως-βεβαίως) διλήμματα του τύπου «εκσυγχρονισμός-λαϊκισμός», «ευρωπαϊσμός-εθνικισμός», «οπαδοί της ανάπτυξης – θιασώτες της καθυστέρησης και της σοβιετίας», εμείς τουλάχιστον οφείλουμε να μην κρυφτούμε, να μην αποφύγουμε τα διλήμματα. Να αναδείξουμε τον προδοτικό ρόλο του αστισμού να πούμε καθαρά ότι αυτοί δεν θέλουν την ανάπτυξη, αυτοί θέλουν τη χώρα νεκροζώντανη αποικία. Με αποφασιστικότητα και εμπιστοσύνη στο κριτήριο του μαχόμενου κόσμου των κινημάτων να συμβάλλουμε στη διαμόρφωση του πολιτικού ρεύματος ενάντια στο «κόμμα του ευρώ». Όχι μόνο για να σώσουμε την τιμή της αριστεράς, οι εκπρόσωποι της οποίας στις τηλεοράσεις θα ψελίζουν ασημαντότητες για να τους ξεσκίζουν οι πρετεντέρηδες εγκαλώντας τους ότι δεν έχουν εναλλακτική πρόταση (και μεταξύ μας δεν έχουν), αλλά για να εγγράψουμε υποθήκες στη λαϊκή συνείδηση, που στις επερχόμενες συγκρούσεις θα εμφανίσει ακόμη μεγαλύτερη διαθεσιμότητα για ριζοσπαστικότερες μετατοπίσεις.
Αυτή είναι λοιπόν η πρόκληση για το ΜΑΑ σύντροφοι της ΚΟΕ και σας καλώ να συμμετάσχετε, αναδεικνύοντας (και) τις δικές σας επεξεργασίες και νοηματοδοτώντας έτσι ουσιαστικά το περιεχόμενο της λαϊκής μεταπολίτευσης που προτάσσετε.
Αυτή πρέπει να είναι η απάντηση σ. Δ. Οικονομίδη στο σενάριο των διαφόρων εκλογικών προσκλήσεων. Ευγενική απόρριψη (στο ύφος του κειμένου που διάβασε ο σ. Τάσος Σταυρόπουλος στο κάλεσμα του Μίκη) και δήλωση ότι δεν προτιθέμεθα, εφόσον τελικά συμμετάσχουμε σε εκλογικό σχήμα, να αντιπαρατεθούμε μετωπικά με άλλα αριστερά σχήματα (δεν εννοώ φυσικά τον Κουβέλη). Η τοποθέτησή μας θα κινείται πάντα στο πλαίσιο της συναγωνιστικής και συντροφικής κριτικής.
Κι επειδή, σ. Δημήτρη, επικαλείσαι το άρθρο του σ. Πέτρου Παπακωνσταντίνου για τον κίνδυνο εκτροπής και την αριστερά της πυτζάμας, παραθέτω από το ίδιο άρθρο τι λέει ο ίδιος (με τα οποία συμφωνώ και προσυπογράφω): «Η μετατόπιση του καπιταλισμού από τη «δημιουργική καταστροφή» στην «καταστροφική ανάπτυξη» υπονομεύει τα θεμέλια της παραδοσιακής, ρεφορμιστικής πολιτικής, δηλαδή το δίπολο: «Το κόμμα κάνει κοινοβουλευτική πολιτική και το συνδικάτο οικονομικό αγώνα για το μέρισμα της ανάπτυξης». Θέτει επί τάπητος την ανάγκη για μια άλλου τύπου αριστερή πολιτική, εστιασμένη στον πολιτικό - πανεθνικό αγώνα για τα κοινωνικά προβλήματα – όχι με την έννοια ενός κινηματικού αντάρτικου με τις απαραίτητες τζούρες στα λουλουδάδικα, αλλά με την έννοια ενός ηγεμονικού σχεδίου εξουσίας, για τη λαϊκή, δημοκρατική αναγέννηση της χώρας. Ανεξάρτητα από άλλες, στρατηγικού χαρακτήρα διαφωνίες, οι δυνάμεις της Αριστεράς οφείλουν να δημιουργήσουν ένα ευρύ μέτωπο έμπρακτης υπεράσπισης των λαϊκών, δημοκρατικών ελευθεριών, δημιουργώντας τους αναγκαίους θεσμούς και τους μηχανισμούς (στα επίπεδα της αντι-πληροφόρησης, της οργάνωσης και περιφρούρησης των αγώνων, της παρακολούθησης του εχθρού, της λαϊκής αυτοάμυνας κλπ.) προς όφελος της μαχητικής ικανότητας, της αλληλεγγύης και της ηθικής ανάτασης των λαϊκών αγώνων. Σε διαφορετική περίπτωση, θα είμαστε όλοι άξιοι της τύχης μας.»
Κι απ’ αυτή τη σκοπιά πιστεύω ότι πρέπει να χαιρετίσουμε την απεύθυνση της ΑΝΤΑΡΣΥΑ προς όλα τα κόμματα και τις οργανώσεις της αριστεράς. Και να απαντήσουμε θετικά.
Όπως πιστεύω ότι εμείς μπορούμε να πάρουμε πρωτοβουλίες συναντήσεων, διαλόγου και κινηματικής συνεύρεσης και με άλλους χώρους π.χ. ΕΠΑΜ, άσχετα με τις αυτονόητες διαφωνίες μας σε ζητήματα «εθνικο-πατριωτικής» γραμμής.
Όπως πιστεύω ότι ως ΜΑΑ οφείλουμε να αποτελέσουμε γόνιμο χώρο συνύπαρξης και μαχητικής συμπαράταξης των συντρόφων της ΚΟΕ μαζί με τους συντρόφους που αποχώρησαν απ’ αυτήν, με τους οποίους προσωπικά αισθάνομαι πιο κοντά πολιτικά.
Όπως τέλος πιστεύω ότι η καθημερινή μας δράση μέσα στα κινήματα πρέπει πάντα να έχει στραμμένη την απεύθυνσή της προς τους συντρόφους του ΚΚΕ, του Σύριζα, τους νεολαίους του αντιεξουσιαστικού χώρου. Μαζί μπορούμε να διαμορφώνουμε συνθήκες ώστε το κίνημα, οι από τα κάτω συσπειρώσεις, να υποδέχονται τον κόσμο που αποδεσμεύεται από το συστημισμό και αναζητά μια νέα ριζοσπαστική ταυτότητα, την οποία πρώτοι εμείς, σε διαλεκτική σχέση με τις πρωτόλειες διεργασίες που συντελούνται, οφείλουμε να συνδιαμορφώσουμε.
Τα παραπάνω μπορούν ν’ αποτελέσουν και την «πλατφόρμα», με αιχμή τη θέση του σ. Αλέκου Αλαβάνου «Συμμαχία για δουλειές – Συμμαχία κατά του ευρώ», για τη συμμετοχή μας μέσα από το πλέον πρόσφορο σχήμα, που πρέπει σύντομα να προκύψει μέσα από διεργασίες διαλόγου με παρόντα τον κόσμο μας και στις επερχόμενες εκλογές.
Βαγγέλης Αντωνίου, Τρίτη και 13 Μάρτη του δίσεκτου 2012.
